Σήμερα, σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, περίπου 3.200 εμπορικά πλοία βρίσκονται εγκλωβισμένα ή ακινητοποιημένα στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ. Ανάμεσά τους εκτιμάται ότι βρίσκονται πάνω από 325 πλοία ελληνικών συμφερόντων που δραστηριοποιούνται σε αυτήν τη ζώνη υψηλού κινδύνου, τουλάχιστον 10 πλοία από αυτά με ελληνική σημαία. Σε αυτά τα πλοία υπηρετούν περίπου 85–90 Έλληνες ναυτικοί, οι οποίοι βρίσκονται ουσιαστικά εγκλωβισμένοι σε μια εμπόλεμη ζώνη. Συνολικά υπολογίζεται ότι πάνω από 20.000 ναυτικοί από όλο τον κόσμο παραμένουν παγιδευμένοι στην περιοχή.
Το μοναδικό κάπως θετικό βήμα – που μένει να αποδειχθεί στην πράξη – έγινε από την συντηρητική κιόλας κυβέρνηση των Φιλιππίνων (της χώρας με τη μεγαλύτερη δεξαμενή ναυτικών στον κόσμο) που αναγκάστηκε να χαρακτηρίσει τον Περσικό Κόλπο, το Στενό του Ορμούζ και τον Κόλπο του Ομάν ως περιοχές πολεμικών επιχειρήσεων. Με βάση αυτή την απόφαση, οι Φιλιππινέζοι ναυτικοί έχουν πλέον το δικαίωμα να αρνηθούν να επιβιβαστούν ή να συνεχίσουν ταξίδι σε πλοία που περνούν από αυτές τις περιοχές χωρίς να υποστούν κυρώσεις από τις ναυτιλιακές εταιρείες.
Είναι για μια ακόμη φορά εντυπωσιακά τρομακτική η αδιαφορία των Κρατών και του Κεφαλαίου προς τους εργαζόμενους, αυτή τη φορά τους ναυτικούς, που ήδη η εργασία τους περιλαμβάνεται στις πιο απαιτητικές χωρίς να πρέπει να προστεθεί σε αυτή ο κίνδυνος βομβαρδισμού, έλλειψης νερού και φαγητό, οι επιπλοκές στην υγεία από την παραμονή στη μέση της θάλασσας, αλλά και ο κίνδυνος της εγκατάλειψης πληρώματος.
Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που οι ναυτικοί θα αντιμετωπίζονταν ως αναλώσιμοι. Την περίοδο της πανδημίας του COVID-19, από το 2020 έως και το 2022, εκατοντάδες χιλιάδες ναυτικοί εγκαταλείφθηκαν ουσιαστικά μεσοπέλαγα, αδυνατώντας να αποβιβαστούν ή να αντικατασταθούν λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις και άρνησης των χωρών να δεχθούν τα πλοία και τα πληρώματα. Σε ορισμένες στιγμές της κρίσης πάνω από 400.000 ναυτικοί παρέμεναν εγκλωβισμένοι στα πλοία τους για μήνες πέρα από τη λήξη των συμβολαίων τους, πολλοί για διάστημα που ξεπερνούσε τον έναν χρόνο. Η παγκόσμια ναυτιλία, βέβαια, συνέχισε να λειτουργεί κανονικά μεταφέροντας εμπορεύματα και ενέργεια, ενώ οι άνθρωποι που κρατούσαν ζωντανή αυτή την αλυσίδα πλήρωναν το τίμημα με εξαντλητικές παρατάσεις συμβολαίων, με σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχολογική υγεία τους και πλήρη αβεβαιότητα.
Όλο το διάστημα αυτό οι ναυτεργάτες δεν έχουν μείνει άπραγοι απέναντι στους κινδύνους που έχει η συνδυαστική απληστία του πολέμου από ΗΠΑ και Ισραήλ αλλά και του κεφαλαίου της ναυτιλίας. Μέσα από διεθνείς συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως η International Transport Workers’ Federation (ITF), και τις διεθνείς συλλογικές διαπραγματεύσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του International Bargaining Forum (IBF), ναυτικοί από πολλές χώρες διεκδικούν το δικαίωμα να αρνηθούν ταξίδια σε εμπόλεμες ζώνες, απαιτούν μέτρα προστασίας και ασφάλειας στα πλοία και διεκδικούν αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και ζωής στη θάλασσα.
Και στην Ελλάδα οι ναυτεργάτες έχουν αναδείξει το ζήτημα με κινητοποιήσεις και απεργίες, τονίζοντας ότι δεν μπορούν τα πληρώματα να αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμοι κρίκοι της αλυσίδας μεταφοράς εμπορευμάτων.
Ως Αναρχοσυνδικαλιστική Πρωτοβουλία Ροσινάντε στηρίζουμε τα αιτήματά τους:
- Να απαγορευτεί η διέλευση πλοίων από εμπόλεμες περιοχές και ζώνες πολεμικών επιχειρήσεων.
- Να εξασφαλιστεί ο άμεσος απεγκλωβισμός και επαναπατρισμός των ναυτικών που βρίσκονται σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
- Να κατοχυρωθεί το δικαίωμα των ναυτικών να αρνούνται επικίνδυνα ταξίδια χωρίς πειθαρχικές ή εργασιακές κυρώσεις.
- Να διασφαλιστούν συλλογικές συμβάσεις εργασίας, αξιοπρεπείς μισθοί και πλήρη εργασιακά δικαιώματα για όλα τα πληρώματα.
- Να τηρούνται οι βασικοί κανόνες ασφάλειας και το ανθρώπινο ωράριο εργασίας στα πλοία, με επαρκή στελέχωση των πληρωμάτων και ουσιαστικά μέτρα προστασίας της ζωής των ναυτικών.
Αναρχοσυνδικαλιστική Πρωτοβουλία Ροσινάντε
